Δημοσιεύουμε μια συνέντευξη με ένα δίκτυο αλληλεγγύης που βοηθά πρόσφυγες και λιποτάκτες από την Ουκρανία. Επισκεφθείτε την ιστοσελίδα της πρωτοβουλίας για περισσότερες πληροφορίες. solidarityactivities.noblogs.org
/ Русский / український / English / Česky / Italiano / Español /
- Η πρωτοβουλία σας βοηθά ανθρώπους που φεύγουν από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Γιατί βοηθάτε ειδικά αυτούς τους ανθρώπους;
Η αλληλοβοήθεια είναι θεμελιώδες στοιχείο στη ζωή μας. Και επειδή δεν μπορούμε να τους βοηθήσουμε όλους/ες, δίνουμε προτεραιότητα εκεί όπου διαθέτουμε πόρους και πραγματική δυνατότητα παρέμβασης. Ταυτόχρονα καταλαβαίνουμε καλά ότι οι ενδοϊμπεριαλιστικές εντάσεις κλιμακώνονται σε διάφορα σημεία του κόσμου. Ο πόλεμος μπορεί να φτάσει σύντομα και στα μέρη όπου ζούμε τώρα. Δεν πρόκειται όμως μόνο για «ενσυναίσθηση». Η αλληλεγγύη σε αυτούς τους ανθρώπους είναι και ένα πολύ πρακτικό ζήτημα. Η αλληλεγγύη προς ανθρώπους που βρίσκονται σε εμπόλεμες ζώνες αποτελεί μέρος της διαδικασίας αυτοοργάνωσης της εργατικής τάξης ενάντια στους πολέμους και την πιθανή κλιμάκωσή τους προς έναν νέο παγκόσμιο πόλεμο. Οι κυρίαρχες τάξεις όλων των ιμπεριαλιστικών μπλοκ διαθέτουν στρατηγικές συμμαχιών που τους επιτρέπουν να οργανώνουν πολέμους. Αυτές οι στρατηγικές δεν είναι τοπικές, στηρίζονται στην παγκόσμια ανταλλαγή πληροφοριών, πόρων και εμπειρίας. Γι΄αυτό και η αντίσταση της εργατικής τάξης απέναντι στους πολέμους οφείλει επίσης να είναι διεθνής. Για παράδειγμα, όταν άνθρωποι που ζουν στην Ουγγαρία ή τη Ρουμανία βοηθούν λιποτάκτες από την Ουκρανία, δημιουργείται μια συμμαχία που ενώνει πέρα από τα σύνορα. Όταν είμαστε ενωμένοι, είμαστε πιο δυνατοί και έχουμε μεγαλύτερη δυνατότητα να αντιμετωπίσουμε καταπολεμήσουμε απειλές και εχθρούς που είναι παγκόσμιοι.
- Γιατί πιστεύετε ότι οι άνθρωποι που χρειάζονται βοήθεια προτιμούν να μην επικοινωνούν με επίσημους θεσμούς ή αρχές; Έχει το δικό σας δίκτυο αλληλεγγύης κάποια πλεονεκτήματα που τους οδηγούν να επικοινωνούν μαζί σας και να ζητούν τη βοήθειά σας;
Οι επίσημοι φορείς συχνά ζητούν πληροφορίες που τα άτομα που φεύγουν από εμπόλεμες ζώνες δεν θέλουν να μοιραστούν. Για παράδειγμα, πολλοί πρόσφυγες έχουν βάσιμους λόγους να μην θέλουν να δώσουν τα πραγματικό τους όνομα και να τους συνδέσουν με τους τόπους από τους οποίους φεύγουν. Το δικό μας δίκτυο αλληλεγγύης δεν ζητά από τους ανθρώπους ευαίσθητες πληροφορίες, ονοματεπώνυμο, ακριβή τόπο προηγούμενης διαμονής, ποινικό μητρώο, εργοδότη, μονάδα από την οποία κάποιος λιποτάκτησε, πληροφορίες για οικογενειακή κατάσταση κ.λπ. Κατανοούμε ότι όταν κάποιος διασχίζει παράνομα τα σύνορα ή λιποτακτεί, μπορεί να είναι εξαιρετικά επικίνδυνο να μοιραστεί τέτοιες πληροφορίες. Αυξάνει τον κίνδυνο δίωξης, απέλασης, σωματικής βίας ή παρενόχλησης φίλων και συγγενών που παραμένουν στην εμπόλεμη ζώνη. Επομένως, σε ένα συγκεκριμένο στάδιο της διαφυγής τους, ορισμένοι προτιμούν να ζητήσουν βοήθεια από άτυπα δίκτυα αλληλεγγύης αντί από τις επίσημες αρχές, οι οποίες ενίοτε μπορεί μεν να τους βοηθήσουν, αλλά μπορεί επίσης να τους προκαλέσουν μεγάλη ζημιά με τη γραφειοκρατική τους προσέγγιση.
Φυσικά, το πράγμα αλλάζει, όταν αργότερα οι πρόσφυγες υποβάλλουν αίτημα πολιτικού ασύλου, οπότε συνήθως έρχονται σε επαφή με επίσημες υπηρεσίες. Ακόμη κι εκεί, όμως, το δίκτυό μας μπορεί να προσφέρει δωρεάν ενημέρωση που αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχίας. Οι θεσμοί συχνά λειτουργούν τυπικά-ρουτινιάρικα και παραλείπουν κρίσιμες πληροφορίες για να επιταχύνουν διαδικασίες ή να μειώσουν δαπάνες. Το αποτέλεσμα είναι πολλοί αιτούντες άσυλο να «κολλούν» σε καθεστώτα προσωρινής προστασίας, με λιγότερους πόρους για επιβίωση και με αυξημένο κίνδυνο απέλασης ή δίωξης από τις ουκρανικές αρχές.
Ξέρουμε ότι κανένα κράτος δεν εγγυάται μόνιμη προστασία σε κανέναν. Για παράδειγμα, γνωρίζουμε περιπτώσεις όπου το γαλλικό κράτος απέλασε πρόσφυγες με καθεστώς ασύλου στη χώρα καταγωγής τους στην αφρικανική ήπειρο, όπου στη συνέχεια βασανίστηκαν ή σκοτώθηκαν. Άρα δεν χωρούν αυταπάτες για κράτη, αρχές και νομοθεσίες. Οι επίσημοι θεσμοί μπορούν να μας βοηθήσουν πρόσκαιρα, αλλά όταν αλλάζει η κρατική πολιτική, οι ίδιοι θεσμοί μπορούν να στραφούν εναντίον μας. Πρέπει, λοιπόν, να αναζητούμε τρόπους αλληλοστήριξης και χωρίς τις αρχές –ή και παρά τις αρχές. Σε αυτή την κατεύθυνση κινούμαστε. Και θεωρούμε ότι όσοι έχουν κακές εμπειρίες από «θεσμικές λύσεις» είναι πιο πρόθυμοι να συνεργαστούν με άτυπα δίκτυα σαν το δικό μας.
- Θα θέλατε το δίκτυό σας να μεγαλώσει όσο γίνεται και να εμπλέξει όσο περισσότερους ανθρώπους γίνεται; Αυτός είναι ο στόχος;
Δεν μας ενδιαφέρει να γίνει «όσο μεγαλύτερο γίνεται», αλλά να λειτουργεί όσο καλύτερα γίνεται. Δεν υπάρχει αυτόματος συσχετισμός «περισσότεροι άνθρωποι = περισσότερη αποτελεσματικότητα». Συχνά είναι προτιμότερο ένα μικρό δίκτυο ανθρώπων που γνωρίζονται, εμπιστεύονται ο ένας την άλλη και μπορούν να αντιδρούν ευέλικτα, παρά ένα μεγάλο σχήμα που παραλύει από εσωτερικές αντιπαραθέσεις γύρω από στοιχειώδη ζητήματα ή από ατελείωτες συσκέψεις για το τι πρέπει ή δεν πρέπει να γίνει.
Ας δούμε άλλα παραδείγματα: τα παραδοσιακά συνδικάτα συχνά έχουν εμμονή με τη μαζική εγγραφή μελών, αλλά στη συνέχεια βλέπουμε ότι τα μέλη καταλήγουν να χρηματοδοτούν με τις συνδρομές τους τους ηγέτες των συνδικάτων που κάθονται στο ίδιο τραπέζι με τα αφεντικά και διαπραγματεύονται συμφωνίες επωφελείς για τους καπιταλιστές. Το αποτέλεσμα δεν αλλάζει κατ’ ανάγκη επειδή το συνδικάτο έχει περισσότερα μέλη. Ιστορικά, μικρά δίκτυα αλληλεγγύης λίγων δεκάδων ανθρώπων έχουν καταφέρει να στηρίξουν εργαζόμενους πιο ουσιαστικά από συνδικαλιστικές οργανώσεις με δεκάδες χιλιάδες μέλη.
Τα συνδικάτα οργανώνουν συχνά μαζικές τελετουργικές πορείες στην πόλη, τις οποίες οι πολιτικοί και οι εργοδότες χλευάζουν, επειδή τέτοιες θεαματικές εκδηλώσεις σπάνια τους υποχρεώνουν σε υποχώρηση. Με την ίδια λογική, πιστεύουμε ότι μικρές ομάδες που σαμποτάρισαν αποστολές όπλων προς τα μέτωπα έκαναν περισσότερα ενάντια στον πόλεμο από μαζικές διαδηλώσεις που περιορίζονται στο να καλούν τους πολιτικούς να απαγορεύσουν εξαγωγές όπλων προς το Ισραήλ, τη Ρωσία, το Ιράν, την Ουκρανία κ.ο.κ. Η διεύρυνση μπορεί, προφανώς, να έχει οφέλη. Αλλά η ανάπτυξη δεν πρέπει να γίνει ποσοτική μανία. Η επέκταση οφείλει να πατά πάνω στις ανάγκες του αγώνα και στις πραγματικές δυνατότητες. Αν δεν υπάρχει μαζικό, οργανωμένο αντιπολεμικό κίνημα της εργατικής τάξης, δεν «το φτιάχνουμε» απλώς καλώντας τις μάζες να μπουν στο δίκτυό μας. Η ποσοτική διεύρυνση πρέπει να συμβαδίζει με ποιοτική πρόοδο.
- Ίσως χρειάζεται να δοθεί υλική ανθρωπιστική βοήθεια απευθείας μέσα στην Ουκρανία. Οργανώνετε κάτι τέτοιο; Συνεργάζεστε με άτυπες ομάδες στην Ουκρανία που μοιράζουν βοήθεια;
Η ανθρωπιστική βοήθεια είναι σίγουρα αναγκαία στην Ουκρανία. Ο ρωσικός στρατός επιτίθεται συχνά σε κατοικίες αμάχων ή σε ενεργειακές υποδομές κρίσιμες για τον εφοδιασμό του πληθυσμού. Το πρόβλημα είναι ότι η ανθρωπιστική βοήθεια συχνά εμποδίζεται από τους ουκρανούς συνοριοφύλακες. Στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης γίνεται πολύς λόγος για τις καταστροφές που προκαλεί ο στρατός εισβολής του Πούτιν, αλλά δεν γίνεται σχεδόν καμία αναφορά στο πώς οι κρατικοί θεσμοί της Ουκρανίας συμβάλλουν επίσης στην επιδείνωση της ζωής του τοπικού πληθυσμού. Η ανθρωπιστική βοήθεια από τις γειτονικές χώρες συχνά σταματά στα ουκρανικά σύνορα, κατάσχεται ή επιτρέπεται μόνο με την προϋπόθεση της καταβολής μεγάλου ποσού δωροδοκίας. Οι περισσότεροι άνθρωποι στο δίκτυό μας δεν ζούμε στην Ουκρανία, οπότε προτιμούμε να παρέχουμε ανθρωπιστική βοήθεια σε όσους κατάφεραν να διαφύγουν από την Ουκρανία. Θέλουμε να μειώσουμε τον κίνδυνο οι πόροι μας να κατασχεθούν από διεφθαρμένους αξιωματούχους στα σύνορα ή από κακοποιούς που εκμεταλλεύονται τον πόλεμο για ιδιωτικό πλουτισμό. Έχουμε δει παρόμοιες καταστάσεις σε άλλους πολέμους. Για παράδειγμα, η ανθρωπιστική βοήθεια που αποστέλλεται στη Γάζα μπλοκάρεται από Ισραηλινούς στρατιώτες, και όταν κάποιο μέρος των ανθρωπιστικών πόρων όντως καταφέρνει να φτάσει στη Γάζα, μεγάλο μέρος του κατάσχεται από ομάδες όπως η Χαμάς. Μόνο ένα μικρό μέρος των τροφίμων, των φαρμάκων κ.λπ. φτάνει στους φτωχούς.
Όσον αφορά τον πόλεμο στην Ουκρανία, η κατάσταση είναι πραγματικά παράλογη: ο στρατιωτικός εξοπλισμός μπορεί να μεταφερθεί σχετικά εύκολα, αλλά όταν κάποιος αποφασίζει να παραδώσει ανθρωπιστική βοήθεια στον πληθυσμό που σφαγιάζεται, αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολο και συχνά εμποδίζεται από κάποιον. Είναι εξίσου παράλογο με το να θρηνούν οι υποστηρικτές της Ουκρανίας τους νεκρούς, αλλά να αποσιωπούν το γεγονός ότι το κράτος έχει κλείσει τα σύνορά του, αυξάνοντας έτσι το κόστος σε ανθρώπινες ζωές, σε σχέση με το τι θα είχε συμβεί αν οι άνθρωποι μπορούσαν να φύγουν ελεύθερα σε ασφαλές μέρος.
Η διανομή βοήθειας μέσα στην Ουκρανία είναι συνήθως ευκολότερη από το να προσπαθείς να τη μεταφέρεις από αλλού. Ωστόσο, ένα επιπλέον πρόβλημα είναι ότι ορισμένες οργανώσεις που μοιράζουν ανθρωπιστική βοήθεια παράλληλα στηρίζουν και τον ουκρανικό στρατό ο οποίος σφαγιάζει τους λιποτάκτες και στρατολογεί με τη βία τους άνδρες για να τους στείλει να πεθάνουν στο μέτωπο.. Ένα παράδειγμα είναι οι Solidarity Collectives, αλλά δεν είναι οι μόνοι. Εμείς δεν συνεργαζόμαστε με τέτοια σχήματα. Ευτυχώς, υπάρχουν και άτυπα δίκτυα στην Ουκρανία που κατανοούν ότι η στήριξη ενός κρατικού στρατού δεν είναι ανθρωπιστική δραστηριότητα, ακόμη κι όταν αυτός ο στρατός πολεμά τον στρατό εισβολής του ρωσικού ιμπεριαλισμού.
- Στην ιστοσελίδα σας, μπορούμε να διαβάσουμε ότι υποστηρίζετε λιποτάκτες του ουκρανικού στρατού ή πρόσφυγες πολέμου από την Ουκρανία. Αλλά γιατί δεν υποστηρίζετε αντίστοιχα και λιποτάκτες του ρωσικού στρατού ή άλλων στρατών που εμπλέκονται σε αυτόν τον πόλεμο;
Απαντώντας ήδη στην πρώτη ερώτηση της συνέντευξης, είπαμε: «βοηθάμε κυρίως εκεί όπου έχουμε τους πόρους και δυνατότητα να το κάνουμε».
Σε επίπεδο αρχής, στηρίζουμε και λιποτάκτες από τον ρωσικό στρατό ή από οποιονδήποτε στρατό που εμπλέκεται σε πόλεμο. Για εμάς, αυτό είναι εξίσου σημαντικό με την υποστήριξη των λιποτακτών του ουκρανικού στρατού ή των προσφύγων πολέμου από την Ουκρανία. Ωστόσο, για τους περισσότερους από εμάς, είναι ευκολότερο να παρέχουμε πρακτική υποστήριξη σε άτομα που έχουν περάσει τα σύνορα της Ουκρανίας. Αν ήμασταν μετανάστες από τη Ρωσία ή ζούσαμε στη Ρωσία ή κοντά στα ρωσικά σύνορα, πιθανότατα θα εστιάζαμε περισσότερο στην πρακτική στήριξη λιποτακτών από τον ρωσικό στρατό. Αν ζούσαμε στη Μέση Ανατολή, η πρακτική μας αλληλεγγύη πιθανότατα θα κατευθυνόταν περισσότερο προς τους λιποτάκτες του ισραηλινού στρατού, ή θα παρείχαμε πρακτική βοήθεια σε ανθρώπους που διέφυγαν από τη Γάζα ή σε όσους εξεγείρονται ενάντια στη Χαμάς.
Είναι αναγκαίο να στηρίζονται όλοι οι λιποτάκτες, οι πρόσφυγες πολέμου και οι αντίπαλοι του πολέμου. Σε επίπεδο αρχής, στηρίζουμε τους πάντες· στην πράξη, προς το παρόν, μπορούμε να στηρίξουμε μόνο κάποιους. Γι’ αυτό προσπαθούμε να συνδέουμε τη δική μας πρακτική με άλλα εγχειρήματα σε άλλες περιοχές, που έχουν ευνοϊκότερες συνθήκες για να στηρίζουν «τοπικά» τους λιποτάκτες και τους πρόσφυγες.
Γνωρίζουμε, για παράδειγμα, την πρωτοβουλία Idite Lesom, που βοηθά λιποτάκτες από τον ρωσικό στρατό. Διαφωνούμε με τον φιλελεύθερο προσανατολισμό της, αλλά θεωρούμε πολύ σημαντική την αλληλεγγύη που εκφράζει προς τους λιποτάκτες. Ίσως, με τον χρόνο, αποκτήσουμε και εμείς τη δυνατότητα να στηρίζουμε πρακτικά περισσότερους λιποτάκτες από τον ρωσικό στρατό. Είναι ένας από τους στόχους μας.
- Ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι περιορισμοί που δυσκολεύουν τη δράση σας;
Υπάρχουν πολλοί περιορισμοί, αλλά ενδεικτικά μερικοί από αυτούς:
Α) Κλίμα δυσπιστίας: Ο πόλεμος είναι μια ακραία μορφή σύγκρουσης που αναδεικνύει ό,τι χειρότερο στους ανθρώπους: γείτονες καταγγέλλουν ο ένας τον άλλον στην αστυνομία, φίλοι γίνονται εχθροί, άνθρωποι προσπαθούν να διατηρήσουν τη δική τους άνεσή θυσιάζοντας τη ζωή άλλων. Επιπλέον, οι μυστικές υπηρεσίες και οι υπηρεσίες ασφαλείας του κράτους ενισχύουν σε κατάσταση πολέμου τις εξουσίες τους σε τέτοιο βαθμό που μπορούν να φυλακίσουν ανθρώπους για ασήμαντους λόγους ή να τους εκτελέσουν με βάση υποθετικές κατηγορίες. Είναι λογικό οι άνθρωποι να φοβούνται σε μια τέτοια ατμόσφαιρα. Το πρόβλημα είναι ότι αυτός ο φόβος είτε παραλύει, με αποτέλεσμα πολλοί να μην μπορούν να κινηθούν, είτε τους κάνει παρανοϊκούς και βλέπουν κίνδυνο ακόμα και όπου δεν υπάρχει. Είναι δύσκολο να βοηθήσουμε ο ένας την άλλη σε καταστάσεις όπου «κανείς δεν εμπιστεύεται κανέναν». Από την άλλη, όμως, δεν είναι καλό να εμπιστευόμαστε τους πάντες, επειδή, για παράδειγμα, η αστυνομία και οι συνοριοφύλακες εκμεταλλεύονται τους απελπισμένους, εύπιστους ανθρώπους για να τους παρασύρουν σε παγίδες και στη συνέχεια να τους συλλάβουν. Ο στρατός και η κυβέρνηση χρησιμοποιούν στη συνέχεια τέτοιες περιπτώσεις για να αποθαρρύνουν άλλους ανθρώπους από το να επιχειρήσουν να λιποτακτήσουν ή να εγκαταλείψουν παράνομα μια χώρα της οποίας τα σύνορα είναι κλειστά σε καιρό πολέμου.
Β) Έλλειψη πληροφοριών: Αυτό συνδέεται άμεσα με το προηγούμενο. Αν οι άνθρωποι δεν εμπιστεύονται ο ένας την άλλη, δεν μοιράζονται πληροφορίες που είναι σημαντικές για τη διαφυγή από μια εμπόλεμη ζώνη. Έτσι, συχνά συμβαίνει το δίκτυο μας να διαθέτει πόρους όπως στέγη ή αυτοκίνητα για μετακίνηση, αλλά να μην έχουμε ούτε τις στοιχειώδεις πληροφορίες για το ποιος χρειάζεται τι και πώς μπορούμε να κατευθύνουμε τους πόρους μας εκεί που πρέπει.
Επιπλέον, όσοι έχουν ήδη καταφέρει να διαφύγουν από την Ουκρανία διαθέτουν σημαντικές πληροφορίες που μπορούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους που ετοιμάζονται να φύγουν ή να λιποτακτήσουν. Για παράδειγμα, γνωρίζουν τη θέση των συνοριακών περιπολιών, πώς να αποφύγουν τους ελέγχους, πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για να φύγουν, πώς να αποκτήσουν πλαστά έγγραφα, τι να πάρουν μαζί τους όταν διασχίζουν τα σύνορα μέσω άγριων βουνών κ.λπ. Αν είχαμε τέτοιες πληροφορίες, θα αυξάναμε την αποτελεσματικότητα των δραστηριοτήτων μας. Θα μπορούσαμε να αξιοποιήσουμε καλύτερα τους πόρους μας για να φτάσουμε σε όσους έχουν ανάγκη.
Γ) Έλλειψη χρημάτων: Είμαστε ένα άτυπο δίκτυο εθελοντών και κανείς δεν παίρνει αντίτιμο για τη δουλειά του. Παρ’ όλα αυτά, χρειαζόμαστε περισσότερα χρήματα για να είμαστε πιο αποτελεσματικοί. Γνωρίζουμε ότι αυτή η δυσκολία σχετίζεται και με τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την ασφάλεια: δεν έχουμε δημόσιες καμπάνιες χρηματοδότησης με ηλεκτρονικές μεταφορές από κινητά. Η διαδικασία συγκέντρωσης χρημάτων είναι αργή και απαιτεί πολλή ενέργεια και σχεδιασμό. Ωστόσο, υπάρχουν και θετικές πλευρές σε αυτό. Πέρα από μεγαλύτερο βαθμό ασφάλειας, αυτό το μοντέλο έχει και άλλα πλεονεκτήματα. Για παράδειγμα, οι άνθρωποι επιστρέφουν σε μια μορφή οργάνωσης που δεν εξαρτάται από τεχνολογίες πολυεθνικών εταιρειών, από στρατιωτικούς προγραμματιστές ή εταιρείες που διαβιβάζουν ευαίσθητα δεδομένα σε τρίτους. Μπορεί να συγκεντρώνουμε λιγότερα χρήματα από όσα χρειαζόμαστε, αλλά κερδίζουμε περισσότερη αμοιβαία εμπιστοσύνη και πιο γνήσιες σχέσεις. Αυτό είναι καλό όχι μόνο επειδή νιώθουμε καλύτερα σε ορισμένες καταστάσεις. Είναι, επίσης, σημαντικό για την αποτελεσματικότητα των δραστηριοτήτων. Γνωρίζουμε περιπτώσεις όπου πάροχοι τραπεζικών υπηρεσιών έχουν μπλοκάρει με διάφορες προφάσεις τους λογαριασμούς ομάδων αλληλεγγύης που βασίζονταν στη δύναμη της δημόσιας συγκέντρωσης χρημάτων μέσω ηλεκτρονικών μεταφορών χρημάτων. Αυτό παρέλυσε εν μέρει τη δράση τους, αλλά σε εμάς τέτοιος κίνδυνος δεν υπάρχει.
Δ) Πολεμική προπαγάνδα: Όταν βοηθάμε πρόσφυγες και λιποτάκτες σε μια περιοχή, κάποιοι το παρουσιάζουν ως βοήθεια στον εχθρό στην άλλη πλευρά της γραμμής του πολέμου. Όλες οι εμπλεκόμενες πλευρές σκέφτονται με αυτόν τον τρόπο. Αυτό το κλασικό στοιχείο πολεμικής προπαγάνδας δυσκολεύει τη δουλειά μας: ορισμένοι περιγράφουν τη δράση μας ως στήριξη της εισβολής του Πούτιν, επειδή βοηθάμε λιποτάκτες από τον ουκρανικό στρατό. Άνθρωποι που δεν γνωρίζουν το πλαίσιο το πιστεύουν και χάνουμε στήριξη από το «κοινό».
Αν κοιτάξετε την κατάσταση από καθαρά στρατιωτική σκοπιά, φαίνεται λογικό το επιχείρημα: αν ο «δικός μας» στρατός αποδυναμωθεί από τις λιποταξίες, ο άλλος στρατός μπορεί να εκπληρώσει καλύτερα τις στρατιωτικές του αποστολές και να κερδίσει τον πόλεμο. Ωστόσο, εμάς δεν μας ενδιαφέρει η νίκη του ενός ή του άλλου κράτους στον πόλεμο. Μας ενδιαφέρει να ενισχυθεί η θέση της εργατικής τάξης, ώστε να οργανώνεται παντού ενάντια στα «δικά της» κράτη και στη «δική της» αστική τάξη, αποδυναμώνοντας έμπρακτα την ικανότητα όλων των κρατών να διεξάγουν πολέμους, να τους οργανώνουν και να τους τροφοδοτούν με πόρους.
Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να σταματήσουν οι πόλεμοι και ταυτόχρονα να απορριφθεί η πασιφιστική αυταπάτη μιας «καπιταλιστικής ειρήνης». Μια τέτοια «ειρήνη» δεν είναι παρά συνέχιση του πολέμου με «μη στρατιωτικά» μέσα.
Δεν πιστεύουμε ότι υπάρχει πόλεμος που που θα «τελειώσει τους πολέμους». Ούτε ότι μια διπλωματική ειρήνη μπορεί να ανακόψει την τάση των κρατών να οργανώνουν νέες πολεμικές συγκρούσεις